ΑΞΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΤΕΚΝΟΥ ΓΙΑ WRONGFUL LIFE

Υπάρχει δυνατότητα θεμελίωσης στο πρόσωπο του παιδιού αξιώσεως κατά του ιατρού, καθώς εξ αιτίας ιατρικού σφάλματος, ήτοι της πλημμελούς διάγνωσης ή της παραλείψεως ενημέρωσης σχετικά με την γέννηση ενός παιδιού με σοβαρή αναπηρία ή προβλήματα υγείας, το τελευταίο όντως γεννήθηκε με το αντίστοιχο πρόβλημα; Το κρίσιμο προς εξέταση ζήτημα είναι αυτό της γέννησης παιδιού με, σε κάθε περίπτωση αναπόφευκτη, προγεννητική βλάβη, η οποία θα μπορούσε να αποτραπεί μόνο με τη μη γέννηση του παιδιού. Έρχεται έτσι στο προσκήνιο η σύγκριση και ίσως η σύγκρουση, νομικής και ηθικής φύσης, μεταξύ της ζωής με βαριά αναπηρία και της καθόλου ζωής.

 

Ποια η διαφορά των αξιώσεων ζημιογόνου γέννησης (wrongful birth) από εκείνες της ζημιογόνου σύλληψης (wrongful pregnancyperception)

Περιπτώσεις γνωστές ως wrongful pregnancy ή wrongful perception έχουν έρθει ενώπιον της δικαιοσύνης κυρίως στο πλαίσιο του αγγλοσαξονικού δικαίου και αφορά τα ζητήματα που προκύπτουν από τη γέννηση υγιούς παιδιού, εκτός, όμως, του προγραμματισμού των γονέων του . Στις περιπτώσεις αυτές, στις οποίες το τέκνο είναι μεν υγιές αλλά ανεπιθύμητο στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο (πχ. διότι οι γονείς δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα να το αναθρέψουν), δυσχερώς θα μπορούσε να θεμελιωθεί στο ιατρικό λάθος, λόγου χάρη στην πλημμελή εφαρμογή μίας μεθόδου αντισύλληψης από τον ιατρό παρά τις διαβεβαιώσεις του, αξίωση αποζημίωσης των γονέων. Το συνυπολογιστέο όφελος από τη γέννηση ενός υγιούς παιδιού είναι σαφώς μεγαλύτερης αξίας από αυτή των εξόδων διατροφής. Πιο δικαιολογημένη ίσως να παρίσταται η αξίωση αποζημίωσης, στο πλαίσιο των αρχών τις επιείκειας, στις εξαιρετικές περιπτώσεις που οι γονείς βρίσκονται σε πραγματική οικονομική αδυναμία να αντιμετωπίσουν τα έξοδα διατροφής του τέκνου και για το λόγο αυτό ακριβώς είχαν ζητήσει και τη διακοπή της κύησης.

 

Επιχειρήματα υπέρ της άποψης ότι το παιδί δεν πρέπει να δικαιούται αποζημίωση για ζημιογόνο γέννηση

·         με βάση τόσο τη συνταγματικά θεμελιωμένη αξία του ανθρώπου (2§1 Σ) όσο και την κοινωνική ηθική, η ζωή ενός ατόμου, έστω και με αναπηρία δε μπορεί να θεωρηθεί ζημία, αφού η γέννησή του αυτή καθαυτή αποτελεί πραγμάτωση της ανθρώπινης αξίας και όχι άρνησή της.

·         κατά την έρευνα του αν πράγματι υφίσταται αποκαταστατέα ζημία, συνδεόμενη αιτιωδώς με τον νόμιμο λόγο ευθύνης (σύμβαση ή αδικοπραξία) πρέπει να εξεταστεί αν η κατάσταση της ανυπαρξίας, της μη ζωής, μπορεί να αποτιμηθεί υψηλότερα από τη ζωή με αναπηρία. Με δεδομένη την σε κάθε περίπτωση αυταξία της ζωής δε μπορεί να θεωρηθεί ότι η ζωή με αναπηρία παρίσταται ως χειροτέρευση της ανυπαρξίας διαπαντός της ζωής.

·         Στο πλαίσιο, δε, της αποκαταστατικής αρχής, ο ζημιωθείς λαμβάνει αποζημίωση προκειμένου να επανέλθει στην κατάσταση την οποία θα βρισκόταν αν δεν είχε επέλθει το θεμελιωτικό της ευθύνης γεγονός και κατ’ ακολουθία, η ζημία. Κατά δε τη θεωρία της διαφοράς η ζημία συνίσταται στην διαφορά που προκύπτει από τη σύγκριση της πραγματικής περιουσιακής κατάστασης του ζημιωθέντος και της υποθετικής κατάστασης στην οποία θα βρισκόταν αν δεν είχε επέλθει το ζημιογόνο γεγονός. Η παράκαμψη, μάλιστα, της αποκαταστατικής λειτουργίας του δικαίου της αποζημίωσης θα οδηγούσε στον κλονισμό ενός εκ του νομοθέτη θεμελιωμένου συστήματος.

·         Αντιφατική φαίνεται η επίκληση από το παιδί της μη ύπαρξής του, καθώς η αξίωση αποζημίωσης θα βασιζόταν στην επίκληση προς αποκατάσταση μίας υποθετικής κατάστασης κατά την οποία το παιδί δε θα υπήρχε και ως εκ τούτου δε θα ήταν ανθρώπινο ον, υποκείμενο δικαίου και δε θα είχε δυνατότητα να ασκήσει το εν λόγω δικαίωμα. Θα ίσχυε επομένως το παράδοξο (non existance paradox) κατά το οποίο το παιδί ζητά την επιστροφή σε μία κατάσταση κατά την οποία δε θα υπήρχε και επομένως δε θα είχε καμία αξίωση.

·         Με προσανατολισμό της επιχειρηματολογίας στο θέμα του προστατευτικού σκοπού του κανόνα δικαίου, σημειώνεται ότι υποχρέωση ενημέρωσης του ιατρού αφορά την έγκυο και όχι το τέκνο της. Αποσκοπεί όχι στη διευκόλυνση της διακοπής της κύησης αλλά στην εξασφάλιση στην κυοφορούσα της δυνατότητας επιλογής μεταξύ της διακοπής και της συνέχισης της κύησης.

·         Εξάλλου το άρθρο 304 ΠΚ τίθεται υπέρ της προστασίας της ζωής και της υγείας της εγκύου και όχι αυτής του τέκνου. Δεν υπάρχει δικαίωμα του παιδιού να γεννηθεί ή μη με την έννοια της προγεννητικής ευθανασίας.

·         Υπέρ της ιδίας άποψης εμφανίζονται και επιχειρήματα περισσότερο ηθικοκοινωνικής φύσεως. Εκφράζεται, πρώτον, ο φόβος σχετικοποίησης της αυταξίας της ζωής ως υπέρτατου αγαθού και της υποχρέωσης αποδοχής και διαφύλαξής της   όπως διαμορφώθηκε από τη φύση, και προώθησης ευγονικών κοινωνικών αντιλήψεων στην κοινωνία προς αποφυγή δημιουργίας ελαττωματικών ανθρώπων.

·         Υπέρ της κρατούσας στη νομική θεωρία άποψης τάσσεται και η νομολογία. Ο Άρειος Πάγος στην υπ’ αριθμόν 154/2011 απόφασή του έκρινε ότι ο  ιατρός στο πλαίσιο των αξιώσεων αυτών δεν κατηγορείται για την πρόκληση της αναπηρίας στο παιδί, διότι αυτή ήταν συμφυής με την γενετική του περιουσία και θα υπήρχε ακόμα και αν ο γιατρός δεν ήταν αμελής

 

Επιχειρήματα υπέρ της άποψης ότι το παιδί πρέπει να δικαιούται αποζημίωση για ζημιογόνο γέννηση

·       Με βάση την αρχή της επιείκειας, λόγω των δυσκολιών στη ζωή του παιδιού που έχει γεννηθεί με γενετικές ανωμαλίες και ως εκ τούτου αντιμετωπίζει αυξημένες δυσκολίες και έξοδα στη ζωή του υποστηρίζεται ότι αντίστοιχες αξιώσεις ως αντιστάθμισμα της απουσίας ουσιαστικής κοινωνικής ζωής.

·       Ο νόμος επιτρέποντας τη διακοπή της κύησης σε περίπτωση διάγνωσης σοβαρών προβλημάτων – γενετικών ανωμαλιών του εμβρύου, παραδέχεται τη απαξία μιας μειονεκτικής ζωής και την υποχρέωση αποζημίωσης για αυτή, εντάσσοντας έτσι την αντίστοιχη αξίωση του τέκνου στο αξιολογικό και κανονιστικό  πλαίσιο του δικαίου μας.

 

Είναι δυνατή η αξίωση αποζημιώσεως του παιδιού που γεννήθηκε με αναπηρία για την ηθική του βλάβη;

 

Σε ότι αφορά την περίπτωση κατά την οποία ζητείται αποζημίωση για ηθική βλάβη, για την οποία δεν ισχύει η αποκαταστατική αρχή και η μέθοδος της διαφοράς, (καθώς κρίσιμη είναι η παροχή ικανοποίησης στον ζημιωθέντα προς  «ανακούφιση του από τη λύπη, τη στεναχώρια, το θυμό ή τον πόνο που προκάλεσε η προσβολή ενός αγαθού του») το ζήτημα τίθεται στην αδυναμία εξισορρόπησης της παρούσας ψυχικής κατάστασης του παιδιού με αυτή στην οποία θα βρισκόταν αν δεν είχε γεννηθεί. Έχει ωστόσο υποστηριχθεί και η αντίθετη άποψη, ιδίως στις περιπτώσεις σοβαρών προσβολών του ιατρού ή βαριάς υπαιτιότητάς του, με βάση το επιχείρημα ότι η αποκαταστατική αρχή δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση αξίωσης αποζημίωσης για ηθική βλάβη καθώς κρίσιμο δεν είναι η αποκατάσταση της ζημίας αλλά η παροχή μιας χρηματικής ικανοποίησης στον ζημιωθέντα.

© 2017 fikirislaw.gr -Κατασκευή Ιστοσελίδων Nakpro

logo-footer